موتورهای مدرن احتراقی داخلی به دو روش همگام سازی میان سوپاپ و میل لنگ انجام میدهند تا چرخه احتراق تکمیل شود. بعضی از موتورها تسمه محور هستند، یعنی توسط یک تسمه تایم لاستیکی هماهنگ میشوند. از طرفی دیگر بعضی از موتورها با یک زنجیر فلزی همگام میشوند. این زنجیر ها به عنوان یک رابط همگام ساز، بین میل بادامک و میل لنگ در یک چرخه احتراق عمل میکنند. هر دو نوع کار یکسانی در موتور انجام میدهند. ادامه مقاله به زنجیر تایم میپردازیم. اسقاط ماشین
زنجیر تایم چیست؟
زنجیرتایم به عنوان یکی از قطعات اصلی خودرو است که نقش مهمی در آن ایفا می کند. زنجیر تایم میل لنگ و سوپاپ را به یکدیگر وصل می کند تا سوخت و هوا به راحتی به پیستون وارد شوند. به علاوه این اتصال به گونه ای است پیستون ها به طور همزمان باز نشوند بلکه در لحظه یکی از آن ها بسته باشد و فقط یکی از آن ها کار کند. وظیفه اصلی زنجیر تایم وظیفه کنترل سوپاپ و پیستون را برعهده دارد و زمانی که احتیاج است، در سیلندر موتور را باز میکند. موتورهای چهار زمانه در یک چرخه چهار زمانه کار میکنند. این 4 مرحله عبارتنداز:
- مرحله مکش
- تراکم
- انفجار
- تخلیه
در طول یک چرخه، میل بادامک یکبار و میل لنگ دوبار میچرخد. در زمان این فاز، چهار کار جداگانه اتفاق میافتد. این همان چیزیست که به عنوان زمان بندی یا همگام سازی مکانیکی شناخته میشود.
وظیفه زنجیر تایم، هماهنگ سازی عملکرد دقیق چرخه و ضربات آن است. اگر پیستون ها و سوپاپ ها دقیقا در زمانی که باید، حرکت نکنند، موتور کار نمیکند و یا به شدت آسیب میبیند.
انواع زنجیر تایم کدامند؟
زنجیرتایم ها انواع متفاوتی دارند و بسته به نحوه کارکرد و بار موتوری که در آن استفاده میشوند، از نظر شکل و طراحی فرق دارند.
زنجیر غلتکی
محبوب ترین زنجیری که در خودروها استفاده میشود، زنجیر غلتکی است. اتصال داخلی زنجیر غلتکی شامل دو لوب داخلی، دو سلیو پرس شده به اتصال چشمی و دو غلتک در بالای سلیو است.
زنجیر بوش
در زنجیر بوش، برای اینکه سلیو ها به نسبت قطر، بزرگتر شوند و مستقیما با چرخ دنده درگیر شوند، دو غلتک پخش میشوند. زنجیرهای آستین سطح مفصلی بزرگتری نسبت به زنجیر های غلتکی دارند.
زنجیر دندانه دار
طراحی این زنجیر اتصال فولادی به صورت دندانه دار است که به عنوان زنجیر بی صدا نیز شناخته میشوند. تیغه های میانی و داخلی برای ایجاد نیروی انتقال زیاد بین زنجیر و چرخ دنده تشکیل شدند.
ترکیبی از زنجیر دندانه دار و سلیو
زنجیرهای دندانه دار به دلیل رفتار جنبشی پتانسیل بالایی دارند که برای بهبود خاصیت های دینامیکی و آکوستیک کاربرد دارند.
فرق بین تسمه تایم و زنجیرتایم در چیست؟
تسمه تایم یک تسمه لاستیکی سنگین است که در یک طرفش دندانه هایی دارد. این تسمه در قرقره ها و چرخ دنده هایی قرار میگیرد تا بتواند زمان بندی موتور را کنترل کند.
زنجیرتایم یک زنجیر فلزی سنگینی است که بسیار شبیه زنجیر دوچرخه است. زنجیر تایم در داخل محفظه موتور کار میکند چون باید رو روغن موتور روغن کاری شود تا عملکرد خوبی داشته باشد.
کدام خودروها زنجیر تایم دارند؟
امروزه در خودروهای زیادی زنجیر تایم به کار میبرند. مثلا اکثر خودروهای مرسدس بنز و بی ام و از زنجیر تایم استفاده میکنند. برخی از برند های بزرگ اروپایی و آمریکایی از جمله شورلت، فولکس واگن، رنو و … از مدل های زنجیرتایم برای خودروهای خود استفاده میکنند.
مزایا استفاده از زنجیر تایم کدامند؟
- استحکام بالا و طول عمر زیادی دارند
- زنجیر فلزی در برابر حرارت مقاوم است
- تعمیر و نگهداری آن ساده است.
معایب زنجیرتایم
- زنجیرتایم به روانکاوی مداوم نیاز دارد
- قیمت تعویض زنجیر تایم بسیار بیشتر از تسمه تایم چیست
- به دلیل وزن زیادی که دارد، زنجیرتایم اغلب فقط در سیلندر موتورهای بزرگتر استفاده میشود
- زنجیر ایم بسیار پر سر و صدا تر است.
- زنجیرتایم بسیار سنگین تر از تسمه تایم است و در نتیجه مصرف سوخت بیشتری دارد.
علائم خرابی زنجیرتایم کدامند؟
تسمه تایم به طور منظم باید تعویض شود، اما زنجیر اینطور نیست. دلیل خاصی برای تعویض زنجیر تایم وجود ندارد، مگر اینکه آسیب ببیند. موارد زیر از علائم اصلی خرابی زنجیر تایم هستند:
- صدای تقتق هنگام استارت و سکون: زمانی که در کاپوت باز باشد و دور موتور تغییر کند، میتوانید صدای تق تق که از زنجیر کشیده شده ایجاد میشود، بشنوید.
- کم قدرت شدن موتور خودرو: زنجیر تایمی که کشیده است، میتواند برخی از دندانه های چرخ دنده را از بین ببرد. بنابراین سوپاپ ها در زمان درست باز و بسته نمیشوند و محفظه های احتراق، اجازه نمیدهند مقدار مناسب از مخلوط سوخت و هوا را بکشند. این امر موجب کاهش قابل توجه نیرو میشود.
- وجود براده آهن در روغن موتور: قطعات فلزی کوچکی در روغن موتور میتوانند زنجیر تایم را پاره کنند و در صورت فرسوده شدن در کارتر روغن قرار بگیرند.