یکی از مهم ترین قطعات در خودرو که حرکت بدون وجود آن غیرممکن است, جعبه دنده یا گیربکس خودرو نام دارد. گیربکس به عنوان جزئی از سیستم انتقال قدرت, نیرویی را از کلاچ ها به چرخ ها منتقل کرده و باعث حرکت میشود. با توجه به این موضوع که موتور خودرو تنها به میزان محدودی میتواند دور بگیرد, گیربکس این امکان را فراهم میکند که بدون افزایش بیش از اندازه دور موتور, نیرو و سرعت موردنیاز برای حرکت را تامین کند.
وظیفه گیربکس خودرو چیست؟
یک گیربکس یا جعبه دنده باید هنگام حرکت در سربالایی ها نیروی کافی برای خودرو را فراهم کند. همچنین باید بتواند در حرکت معمولی خودرو نیز سرعت مناسب و بالا را تامین کند. در نتیجه میتوان گفت که گیربکس وظیفه ایجاد تعامل بین سرعت و نیرو را داراست. این فرآیندها بدون تنظیم دنده مناسب در گیربکس انجام پذیر نیست.
انواع گیربکس خودرو
به طور کلی گیربکس ها را میتوان به دو دسته اتوماتیک و دستی تقسیم بندی کرد. و در واقع امروزه گیربکس های اتوماتیک دارای محبوبیت بیشتری نسبت به گیربکس های دستی هستند. در ادامه هر دو مورد را بررسی خواهیم کرد.
-
گیربکس دستی:
همانطور که میدانید گیربکس های دستی با استفاده از کلاچ کار میکنند. و راننده با توجه به سرعت خودرو دنده مناسب را انتخاب و تعویض میکند. در نتیجه خودرو نیاز به تحمل دوری بیش از حد توان خود را ندارد و خودرو میتواند با سرعتی مناسب حرکت کند. در واقع میتوان گفت دور موتور 3 تا 4 هزار محدوده مناسب جهت تعویض دنده است. اما اگر دور موتور بیشتر از این مقدار شده و دنده عوض نشود, به موتور فشار وارد شده و به مرور زمان باعث آسیب به آن میشود. به علاوه اگر دنده پایین تر از حد مجاز عوض شود, باعث ایجاد اشکال در شتاب گیری خودرو میشود.
به علاوه از نظر اقصادی نیز میتوان گفت که گیربکس های دستی دارای قیمت مناسب تر و ارزان تری نسبت به گیربکس های اتوماتیک هستند. همچنین هزینه تعمیر و قطعات گیربکس دستی نیز کمتر است. در نتیجه بیشتر افراد از خودرو با گیربکس دستی استفاده میکنند.
-
گیربکس اتوماتیک:
استفاده از گیربکس های اتوماتیک بسیار راحت تر از گیربکس های دستی است. زیرا دیگر نیازی به تعویض دنده نیست. و گیربکس به طور اتوماتیک دنده را تعویض میکند. به علاوه این گیربکس ها در ترافیک های طولانی بسیار کمک کننده هستند. در گیربکس های اتوماتیک کلاچ وجود ندارد. و پای چپ شما آزاد است. در نتیجه میتوان گفت که کنترل کردن خودرو نیز راحت تر است. گیربکس های اتوماتیک دارای 4 حالت D, P ,N و R هستند. که D برای حرکت, R برای دنده عقب و P برای پارک کردن است. در گیربکس های اتوماتیک گاز نقش مهمی را ایفا میکند. زیرا شما هرچه بیشتر پای خود را روی گاز قرار دهید, خودرو شتاب بیشتری گرفته و با دنده سبک تری حرکت میکند. در سراشیبی ها نیز عدم فشار بر روی گاز باعث حرکت با دنده سنگین خواهد شد.
به علاوه در این نوع خودرو شوک های ناشی از تعویض دنده وجود ندارد. در نتیجه خودرو شتاب بیشتری گرفته و سوخت کمتری مصرف خواهد کرد.
اما علاوه بر مزایای فراوان آن, گیربکس اتوماتیک دارای معایبی نیز است. این گیربکس ها نسبت به گیربکس های دستی زودتر خراب میشوند و در نتیجه عمر کوتاه تری دارند. از نظر اقصادی نیزهزینه های تعمیر و قطعات گیربکس های اتوماتیک بیشتر است.
-
گیربکس دو کلاچه (DCT):
نام دیگر این نوع گیربکس ها, نیمه اتوماتیک است. تفاوت گیربکس DCT با گیربکس اتوماتیک در کلاچ است. گیربکس های DCT دارای دو کلاچ هستند. و عملکرد آن به این گونه است کهن چرخ دنده های فرد با یک کلاچ مجزا و چرخ دنده های زوج با کلاچ دیگر کار میکنند. در واقع کلاچ بیرونی وظیفه تعویض چرخ دنده های فرد و کلاچ داخلی و یا کوچک تر چرخ دنده های زوج را درگیر میکند. اما این نوع گیربکس ها به طور اتوماتیک کار میکنند و امکان تعویض دنده به صورت دستی را نیز دارا میباشند. در حالت اتوماتیک تعویض دنده با استفاده از حسگرها انجام میشود. گیربکس DCT اغلب توسط خودروهای اسپرت و مسابقه مورد استفاده قرار میگیرد.
روغن گیربکس چیست؟
روغن گیربکس نسبت به روغن موتور دارای طول عمر بیشتری است. زیرا با قسمت های داغ موتور در ارتباط نیست. روغن گیربکس معمولا برای موتورسیکلت ها مورد استفاده قرار میگیرد. در نتیجه تعویض دنده در آن ها راحت تر انجام میشود. شما باید هر 30 هزار کیلومتر و یا هنگام تغییر بو و رنگ آن, روغن گیربکس را تعویض نمایید.
با توجه به طرح تعویض خودروهای فرسوده در سراسر کشور, مرکز اسقاط میرحسینی برای تعویض خودروهای فرسوده زیر نظر ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور و با نظارت پلیس راهور استان پس از طی پذیرش در کوتاه ترین زمان ممکن تاییدیه اسقاط صادر به شرکت سازنده خودرو معرفی میگردد.