کاتالیست، نقش مهم و تعیین کننده ای را در کاهش آلاینده ها در تولیدی های خودرو در سراسر دنیا دارد. کمپانی های خارجی از جمله کارخانه های معروف دنیا که نخستین بار در سال 1975 میلادی این قطعه را در خودرو ها تعیبه کردند می دانستند در آینده این قطعه چقدر می تواند کمک کننده خودرو ها باشد. همچنین در ایران اولین قطعه کاتالیزور در سال 1382 بر روی ماشین ها نصب شد. این قطعه از آنجایی بسیار حائز اهمیت است که می تواند آلاینده های ماشین را بین 8 تا 30 برابر کاهش دهد.
از طرفی این قطعه از انواع قطعاتی است که صاحبان خودرو نسبت به خرابی آن بی توجهی می کنند و آن را قطعه مهمی نمی شمارند. در حالی که خرابی این قطعه می تواند آسیب های جدی بر موتور های خودرو وارد و آسیب های جدی به موتور های ماشین بزند. در ادامه برای شما علائم و دلایل خرابی و راه تشخیص خرابی کاتالیزور ها را برای شما شرح می دهیم.
کاتالیزور چیست و چه وظیفه ای را در خودرو متحمل می شود؟
کاتالیست ها یکی از مهم ترین قطعات اگزوز به شمار می رود. این قطعه در حد فاصل منیفولد که جایگاه خروج دود موتور است تا صدا خفه کن اگزوز قرار می گیرد. این قطعه در چاله مکانیکی خودرو قرار دارد که می توانید به راحتی آن را مشاهده کنید و آن را بررسی کنید.
گازهای آلاینده زیادی در موتور خودرو به دلیل احتراق به وجود می آیند. کاتالیست ها وظیفه دارند تا با فعالیت های شیمیایی روی ذرات گاز و جلوگیری از خروج آلاینده هلا بخش قابل توجهی از آن ها را به گاز های بی ضرر کمتر کند. مونو اکسید کربن یکی از همین گاز هایی است که باعث آلودگی و عامل آلایندگی خودرو است. کاتالیست ها آلاینده را به کربن دی اکسید تبدیل و به مراتب خطر و عوارض آن را کمتر می کند. علاوه بر کربن مونو اکسید گاز های گوگرد و آزبست نیز از جمله آلاینده های خروجی از اگزوز هستند که توسط کاتالیست ها کنترل و به گاز های کم خطر تر تبدیل می شوند.

دلایل خرابی کاتالیزور خودرو ها چیست؟
خرابی های کاتالیست ها به دو شکل در خودرو ها ظاهر می شود. اکثر مواقع گرفتگی کاتالیزور ها در اثر تجمع دود ها و سایر آلاینده ها باعث خرابی این قطعه می شود. اما گاهی اوقات ممکن است مشکلی در ساختمان کاتالیزور آسیب دیده باشد. عوامل مختلفی را می توانیم برای خرابی کاتالیزور ها نام ببریم.
وارد شدن فشار بیش از اندازه به موتور خودرو و کار با موتور در مدت های طولانی و یا با دمای بالا می تواند کاتالیزور ها را خراب کنند و از بین ببرند. در نتیجه این خرابی ها، خرابی سنسور های اکسیژن خودرو و کیفیت پایین سوخت هم می تواند ضرر زیادی بر کاتالیزور ها را وارد کند. در ادامه، افزودن قطعات و افزودنی های غیر استاندارد به خودرو می تواند این قطعه از خودرو را خراب کند. احتراق ناقص خودرو می تواند یکی از عوامل از بین رفتن جایگاه این قطعه می تواند باشد. خرابی های شمع های موتور، نشتی مایع خنک کننده و خوردگی کاتالیست هم می تواند قطعه کاتالیزور را خراب کند. زیرا محل قرار گیری کاتالیست در نقطه ای است که در صورت نشتی مایع خنک کننده یا احتمال روغن گرفتگی بیش ازاندازه آن وجود دارد.
نحوه تشخیص خرابی کاتالیزور خودرو چیست؟
یکی از سوالات که برای همه ما پیش می آید این است که چگونه متوجه خرابی این قطعه شویم؟ برای خرابی قطعه کاتالیزور نشانه ها و تست های به خصوصی وجود دارد که در صورت مشاهده این آسیب ها می توانید به راحتی متوجه آن شوید. در ادامه به برخی از این نشانه ها خواهیم پرداخت.
-
کاهش قدرت موتور و شتابگیری ماشین:
کاهش قدرت موتور و شتابگیری ماشین میتواند نشانهای از گرفتگی کاتالیزور باشد. در این حالت، گازهای آلاینده در مسیر خروج از ماشین ممکن است به دلیل گرفتگی کاتالیست، به محفظه احتراق موتور بازگردند و منجر به کاهش فضای موجود برای ورود اکسیژن و کاهش کیفیت احتراق شوند. این مسئله باعث کاهش قدرت موتور و شتابگیری ماشین میشود و ممکن است مصرف سوخت نیز افزایش یابد.
-
بوی نامطبوع اطراف ماشین:
خرابی کاتالیزور میتواند باعث انتشار گوگرد به صورت ناصحیح و بوی نامطبوعی که شبیه به بوی تخم مرغ گندیده است، شود. این بوی نامطبوع معمولاً با انتشار گازهای آلاینده از سیستم خروجی اگزوز ماشین همراه است و بهصورت قابل تشخیصی در اطراف ماشین حس میشود.
-
مشکل در استارت خوردن ماشین:
گرفتگی کاتالیزور میتواند باعث مسدود شدن جریان خروج دود از اگزوز شود و در نتیجه فرآیند احتراق در موتور با مشکل روبهرو شود. این مشکل ممکن است با تاخیر در استارت خوردن ماشین آغاز شود و در موارد شدیدتر، ممکن است ماشین به طور کامل روشن نشود.
-
خروج دود تیره از اگزوز:
خروج دود تیره رنگ و غلیظ از اگزوز ماشین ممکن است نشانهای از خرابی کاتالیزور باشد. در صورتی که کاتالیزور خراب شده باشد و آلایندهها بهطور کامل تبدیل نشوند، حجم بالایی از گازهای آلاینده از اگزوز خارج میشود که بهصورت دود تیره رنگ قابل مشاهده است.
نتیجه گیری:
در نتیجه، خرابی کاتالیزور میتواند به مشکلات مختلفی در ماشین منجر شود. این مشکلات شامل کاهش قدرت موتور و شتابگیری، بوی نامطبوع اطراف ماشین، مشکل در استارت خوردن، خروج دود تیره از اگزوز و حرارت غیر عادی در سیستم اگزوز میشوند. در صورتی که شما تشخیص دهید که کاتالیزور ماشین شما خراب است، باید به یک تعمیرکار متخصص مراجعه کنید تا مشکل را تشخیص داده و تعمیر کند. عدم تعمیر به موقع کاتالیزور میتواند باعث خرابی بخشهای دیگر ماشین شود و عملکرد کلی آن را تحت تأثیر قرار دهد. _ مرکز اسقاط خودرو میرحسینی