در خودرو برای انتقال نیرو از موتوربه دیفرانسیل وچرخ ها, از گیربکس استفاده میشود. گیربکس میزان قدرت و سرعت را بسته به شرایط جاده و گاهی اوقات درخواست راننده تنظیم میکند. در سیستم های گیربکس دستی, راننده با استفاده از دنده به صورت دستی این مقدار را تنظیم می کند، اما در گیربکس اتوماتیک یا AT، راننده با قراردادن دنده در حالت رانندگی(Drive) شروع به حرکت کرده و گیربکس به طور اتوماتیک و با توجه سرعت خودرو, دنده را تنظیم میکند.
گیربکس اتوماتیک چیست؟
در گیربکس اتوماتیک کلاچ وجود ندارد. در نتیجه تعویض دنده به صورت اتوماتیک انجام میشود. و هنگام قرار دادن دنده بر قسمت D یا رانندگی, دیگر نیازی به تعویض دنده به صورت دستی نیست. و گیربکس به صورت اتوماتیک و با توجه به میزان گاز و سرعت خودرو دنده را تعویض میکند. در نتیجه میتوان گفت کنترل کردن خودرو با گیربکس اتوماتیک بسیار راحت تر از نوع دستی آن است.

تفاوت گیربکس دستی و اتوماتیک
همانطور که گفتیم در گیربکس دستی, تعویض دنده با توجه به سرعت خودرو و چرخ دنده ها تنظیم میشود. در نتیجه عوض کردن دنده نیازمند مهارت بالایی است. و اگر تعویض دنده به موقع و به درستی انجام نشود, ممکن است به دنده های گیربکس آسیب وارد شده و نیازمند تعمیر و یا تعویض داشته باشند.
اما در گیربکس اتوماتیک, نیازی به مهارت بالا و کار با پا نیست. در این گیربکس کلاچ وجود ندارد. و بعد از تنظیم دنده بر روی حالت رانندگی اتوماتیک, گیربکس با توجه به سرعت خودرو و دور موتور خودرو, به صورت خودکار دنده را تعویض میکند.
و در تفاوت دیگر آن میتوان به نوع و چگونگی تعویض دنده در این دو اشاره کرد. در گیربکس دستی با استفاده از کلاچ و در گیربکس اتوماتیک با استفاده از حسگرها و میزان گاز انجام میگیرد.
همچنین میتوان گفت در خودروها با جعبه دنده, کنترل ماشین راحت تر و آسان تر است. زیرا در گیربکس دستی هر دو پا درگیر هستند, اما در AT پای چپ کاملا آزاد است.
به علاوه از لحاظ اقتصادی نیز خودروها با گیربکس های دستی قیمت ارزان تر و پایین تری نسبت به خودروها با گیربکس های اتوماتیک دارند. در نتیجه هزینه تعمیر گیربکس های اتوماتیک نیز بیشتر است.
انواع گیربکس اتوماتیک
- گیربکس سیاره ای AT
- گیربکسAMT
- گیربکس CVT
- و گیربکس دوکلاچه
چگونه از خراب شدن زودهنگام گیربکس اتوماتیک خودرو جلوگیری کنیم؟
هر بخش از خودرو به منظور انجام درست وظایف خود نیازمند بکارگیری اصولی است. و در صورت عدم استفاده صحیح و درست از آن, و همچنین رعایت نکردن این اصول, سیستم گیربکس آسیب دیده و به مرور زمان کارایی خود را از دست خواهد داد. گیربکس اتوماتیک نیز از این قاعده مستثنی نیست و برای کارکرد طولانی مدت آن, نیازمند رعایت نکات و اصولی است. زیرا هر گونه بی توجهی به گیربکس باعث ایجاد صدمات و آسیب هایی به گیربکس میشود. در نتیجه شما میتوانید با رعایت نکات مورد نیاز, از خراب شدن گیربکس خودرو خود جلوگیری کنید.
اجزای گیربکس اتوماتیک
جعبه دنده دارای چهار بخش است:
- مبدل گشتاور(توربین و روغن گیربکس)
- کامپیوتر مرکزی (ECU)، شیرهای برقی
- کلاچ گیربکس اتوماتیک یا تورک کانورتز
- چرخ دنده های گیربکس
گیربکس نیمه اتوماتیک چگونه کار میکند؟
- نیروی مکانیکی ازموتور دریافت و به وسیله مبدل گشتاور به گیربکس انتقال پیدا می کند.
- نیروی دریافت شده از طرف مبدل گشتاور, محور ورودی گیربکس را به چرخش در میآورد.
اجزای مختلف جعبه دنده گیربکس اتوماتیک
وقتی جعبه دنده خودرو را باز کنیم و به داخل آن نگاهی بیندازیم، مجموعه ای بزرگ از اجزای مختلف گیربکس را در فضای نسبتا کوچکی را مشاهده میکنیم. از جمله:
- مجموعه دنده های سیاره ای
- مجموعه ای از باندها که اجزای مختلف دنده ها را قفل می کند.
- مجموعه ای متشکل از سه صفحه کلاچ, که قسمت های دیگر مجموعه دنده را قفل می کند.
- یک سیستم هیدرولیک که کلاچ ها و باندها را کنترل می کند.
مجموعه دنده های سیاره ای در واقع بخش مهمی از گیربکس های اتوماتیک را تشکیل میدهند. در نتیجه باقی اجزای جعبه دنده به مجموعه دنده های سیاره ای کمک می کنند تا بتواند به طور صحیح کار کند.
با توجه به طرح تعویض خودروهای فرسوده در سراسر کشور, مرکز اسقاط میرحسینی برای تعویض خودروهای فرسوده زیر نظر ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور و با نظارت پلیس راهور استان پس از طی پذیرش در کوتاه ترین زمان ممکن تاییدیه اسقاط صادر به شرکت سازنده خودرو معرفی میگردد.